Aimsíonn eolaithe saoránaigh leibhéil ísle aerthruaillithe a thagann ón trácht in 7 as 10 suíomh a rinneadh sampláil orthu. Aer Glan Le Chéile Chathair na Gaillimhe – Na Torthaí!

• Thomhais os cionn 300 eolaí saoránaigh i gCathair na Gaillimhe leibhéil dé-ocsaíde nítrigine, truailleán aeir a bhaineann le trácht, ina gceantair áitiúla mar chuid den tionscadal Aer Glan Le Chéile.
• Tugann Aer Glan Le Chéile léargas ar NO2 ar fud chathair na Gaillimhe.
• Bhí 71 faoin gcéad de na láithreacha a rinneadh sampláil orthu sa chatagóir ab ísle do NO2, agus bhí 24.5 faoin gcéad eile sa chéad chatagóir is ísle eile.
• Fuarthas torthaí níos airde ar chuid de na bóithre is gnóthaí i gcathair na Gaillimhe amhail Bóthar na gCeannaithe, Sráid Mhuire, an Fhaiche Mhór, Cnoc Mhaoil Drise, Sráid Eglinton, agus fuarthas an ceann is airde ag Bóthar na nDuganna.
• Úsáidfidh an EPA na torthaí ó Aer Glan Le Chéile chun cabhrú le samhaltú a dhéanamh ar cháilíocht an aeir i nGaillimh.

22 Feabhra 2024: I mí Dheireadh Fómhair agus i mí na Samhna 2023, thomhais os cionn 300 eolaí saoránaigh leibhéil an truailleáin aeir dhíobhálaigh, Dé-ocsaíd Nítrigine (NO2), i gCathair na Gaillimhe mar chuid den tionscadal Aer Glan Le Chéile Chathair na Gaillimhe. Reáchtáladh ócáid phoiblí i nGaillimh tráthnóna inniu chun torthaí Aer Glan le Chéile a chur i láthair do mhuintir na Gaillimhe. Reáchtáil an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (EPA) an tionscadal mórscála um eolaíocht saoránach seo i gcomhpháirtíocht le Comhairle Cathrach na Gaillimhe.

Agus é ag caint faoin tionscadal, dúirt Andy Fanning, Bainisteoir Cláir EPA:

“Is scéal ratha é Aer Glan Le Chéile Chathair na Gaillimhe, le leibhéil truaillithe tráchta á dtomhas ag breis agus 300 eolaí saoránaigh sa chathair ina gceantair áitiúla. Tá an feachtas seo tar éis léargas thar a bheith úsáideach ar leibhéil dé-ocsaíde nítrigine i nGaillimh a chur ar fáil dúinn chomh maith le sonraí tábhachtacha faoin truailleán aeir seo i gceantair lasmuigh de líonra monatóireachta cáilíochta aeir reatha an EPA a thabhairt dúinn. Ní fhéadfaimis an tionscadal seo a chur i gcrích gan eolaithe saoránaigh chathair na Gaillimhe, agus is iontach an rud é tiomantas mhuintir Chathair na Gaillimhe dá dtimpeallacht áitiúil a fheiceáil”.

Go ginearálta, bhí leibhéil dé-ocsaíde nítrigine ar fud chathair na Gaillimhe íseal, agus bhí 71 faoin gcéad de thorthaí an staidéir sa chatagóir NO2 ab ísle (0-10 µg/m3). Bhí 24.5 faoin gcéad de na torthaí sa chéad chatagóir NO2 is ísle eile (10-20 µg/m3). Mar a bheifeá ag súil leis toisc go dtagann NO2 ó thrácht go príomha, fuarthas leibhéil níos airde NO2 gar do bhóithre gnóthacha agus i lár na cathrach.

Aithníodh i staidéar nasctha a rinne Comhairle Cathrach na Gaillimhe agus an EPA, a cuireadh i gcrích i gcomhar leis an bhfeachtas Aer Glan Le Chéile Chathair na Gaillimhe, ceantar áirithe amháin sa chathair ina raibh leibhéil arda NO2 (níos mó ná 40 µg/m3). Léirigh tomhas míosa a rinneadh ar Bhóthar na nDuganna ardleibhéal NO2. Tá an toradh sin tar éis an EPA agus Comhairle Cathrach na Gaillimhe a spreagadh staidéar níos mó agus níos faide a dhéanamh ar aerthruailliú a bhaineann le trácht thar Bhóthar na nDuganna. Is féidir le leibhéil NO2 athrú go mór i rith na bliana de réir mar a athraíonn an aimsir agus méid an tráchta, agus cabhróidh an staidéar breise seo le meastachán níos fearr a dhéanamh ar na meánleibhéil fhadtéarmacha NO2 sa cheantar. Cuireadh tús leis an tsampláil i mí Feabhra 2024 agus beidh sí ar siúl ar feadh bliana.

Dúirt Patrick Greene, Stiúrthóir Seirbhísí le Comhairle Cathrach na Gaillimhe,

“Léiríonn an tsuim atá ag daoine sa tionscadal Aer Glan Le Chéile feasacht daoine ar an tábhacht a bhaineann le cáilíocht maith aeir chomh maith le suim mhór i gcosaint ár gcomhshaoil. Cuireann cáilíocht aeir isteach ar go leor réimsí gníomhaíochta i gcathair na Gaillimhe, agus cuireann na gníomhaíochtaí sin isteach ar cháilíocht aeir, agus táimid tiomanta gníomhaíocht dhearfach a chur i bhfeidhm ina leith sin. Tá roinnt straitéisí agus pleananna ríthábhachtach dó sin, lena n-áirítear ár bPlean Gníomhaithe ar son na hAeráide de chuid an Údaráis Áitiúil 2024-2029 ar glacadh leis le déanaí agus Straitéis Iompair na Gaillimhe (SIG). D’fhéadfadh go mbeadh tionchair dhearfacha shuntasacha ag an SIG de réir mar a mhéadóidh roghanna taistil ghníomhacha agus iompair phoiblí.”

Úsáidfidh an EPA an fhaisnéis a bailíodh ó Aer Glan Le Chéile anois chun cabhrú lena samhaltú agus lena réamhaisnéisiú ar cháilíocht an aeir. Úsáidfidh Comhairle Cathrach na Gaillimhe an fhaisnéis chun bonnlíne a fhorbairt don chathair le go mbeifear in ann cáilíocht an aeir amach anseo a thomhas, rud a chuireann leis an obair iontach atá déanta go dtí seo.

Tá na torthaí ar fad ón tionscadal Aer Glan Le Chéile ar fáil ar shuíomh an tionscadail Aer Glan Le Chéile.

Tuilleadh eolais: Emily Williamson, Oifig GCC um Chaidreamh leis na Meáin 053-9170770 (24 uair an chloig) nó media@epa.ie

Beidh grianghraif ón ócáid bheo a bhí ar siúl Déardaoin an 22 Feabhra ar fáil ó Oifig Caidreamh Meán an EPA freisin.
 
Nótaí don Eagarthóir

Achoimre ar na torthaí

Léiríonn na torthaí tionchar an tráchta ar leibhéil aerthruaillithe Dé-ocsaíde Nítrigine (NO2): baineann leibhéil níos airde NO2 le méideanna tráchta níos airde. Tá na torthaí ar fad ar fáil ar shuíomh an tionscadail Aer Glan Le Chéile.

Ar an léarscáil, tá 71% de na samplaí sa chatagóir is ísle le haghaidh NO2 agus léirítear iad le poncanna dúghorma.

Léirítear torthaí NO2 níos airde le poncanna buí (4.1% de na samplaí) agus le ponc dearg amháin (0.4% de na samplaí). Den chuid is mó, tá na leibhéil airde sin le fáil i lár na cathrach agus feadh cuid de na bóithre móra i gCathair na Gaillimhe. Faightear leibhéil NO2 níos lú i gceantair atá suite i mbruachbhaile agus i gceantair amach ó phríomhbhóithre. Tá formhór na dtorthaí is ísle (poncanna dúghorma) le fáil níos faide ar shiúl ar bhruachbhailte amuigh Chathair na Gaillimhe.

Cuirtear na torthaí sna catagóirí seo a leanas:

• Léiríonn poncanna dearga (Níos mó ná 40 μg/m3) 0.4% de na tomhais.
• Léiríonn poncanna buí (20 - 30 μg/m3) 4.1% de na tomhais.
• Léiríonn poncanna bánghorma (10 - 20 μg/m3) 24.5% de na tomhais.
• Léiríonn poncanna dúghorma (0 - 10 μg/m3) 71% de na tomhais.

Tá leibhéil NO2 sa chatagóir is ísle ag 7 as 10 de na láithreacha a ndearnadh sampláil orthu. Mar a bheifí ag súil leis, áirítear leis sin láithreacha faoin tuath agus áiteanna i gcathair na Gaillimhe nach mbíonn mórán tráchta ann. Tá formhór na láithreacha eile sa chéad chatagóir níos airde eile (10-20 µg/m3). San iomlán, b’ionann an chatagóir (0-20 µg/m3) agus 95.5% de thorthaí an staidéir (poncanna bánghorma agus dúghorma). Tá 4.5 faoin gcéad de na torthaí os cionn 20 µg/m3. Fuarthas na leibhéil NO2 ab airde ar bhóithre gnóthacha agus i lár na cathrach:

• Bóthar na nDuganna
• Bóthar na gCeannaithe
• Sráid Mhuire
• Feadh na Faiche Móire agus Chnoc Mhaoil Drise
• Sráid Eglinton

Aithníodh i staidéar nasctha a rinne Comhairle Cathrach na Gaillimhe agus an EPA i mí na Samhna 2023 mar chuid den fheachtas Aer Glan Le Chéile Chathair na Gaillimhe, ceantar áirithe amháin sa chathair a raibh leibhéil arda NO2 ann. Aimsíodh leibhéil NO2 níos airde ná 40 µg/m3 ar Bhóthar na nDuganna. Léiríonn an tomhas míosa seo ardleibhéal NO2 agus tá sé tar éis scrúdú ar scála níos mó ar thruailliú a bhaineann le trácht thar Bhóthar na nDuganna a spreagadh. Tá an staidéar breise á stiúradh ag Comhairle Cathrach na Gaillimhe le cúnamh ón EPA. Cuireadh tús leis an tsampláil i mí Feabhra 2024 agus beidh sí ar siúl ar feadh bliana, agus foilseofar na torthaí in am trátha.

Leanann feachtas Chathair na Gaillimhe feachtais chomhchosúla rathúla i mBaile Átha Cliath (2021) agus i gCathair Chorcaí (2022). Tá ceathrú feachtas á phleanáil i gcathair Luimnigh níos déanaí in 2024.

Monatóireacht ar Cháilíocht Aeir

Déanann an EPA monatóireacht leanúnach ar cháilíocht aeir ar fud na hÉireann agus soláthraíonn sé Innéacs um Cháilíocht Aeir don tSláinte chomh maith le torthaí fíor-ama ar líne ag www.cleanairtogether.ie agus ar shuíomh gréasáin an EPA.